Honeywell PTM7950 w PS5: Czy warto zamienić ciekły metal na termopad?

Konsola PS5 to zaawansowane technologicznie urządzenie, które wymaga skutecznego chłodzenia, aby zachować swoją wydajność i zapobiec przegrzewaniu. Sony zdecydowało się na zastosowanie ciekłego metalu jako pasty termoprzewodzącej, co przyniosło korzyści w zakresie lepszego odprowadzania ciepła. Jednak niektórzy użytkownicy rozważają wymianę ciekłego metalu na bardziej stabilne rozwiązanie, jakim jest termopad Honeywell PTM7950. W tym artykule dokładnie porównamy oba te materiały i zastanowimy się, czy warto dokonać takiej zmiany.

Termopad Honeywell 7950 dla PS5
Spis treści

Czym jest Honeywell PTM7950?

Honeywell PTM7950 to zaawansowany materiał termiczny klasy PCM (Phase Change Material), czyli termopad zmiennofazowy. W przeciwieństwie do klasycznych termopadów silikonowych, PTM7950 nie pracuje cały czas w tej samej formie. W temperaturze pokojowej pozostaje sztywny i stabilny, natomiast po nagrzaniu – zazwyczaj w okolicach temperatur roboczych układu – przechodzi w stan półpłynny, dzięki czemu lepiej dopasowuje się do mikronierówności powierzchni procesora i radiatora. Teoretycznie pozwala to uzyskać lepszy kontakt termiczny niż w przypadku tradycyjnych padów.

Materiał ten jest szeroko wykorzystywany w elektronice użytkowej, laptopach, kartach graficznych oraz sprzęcie przemysłowym, gdzie liczy się powtarzalność parametrów, bezpieczeństwo i długoterminowa stabilność, a niekoniecznie absolutnie najniższa możliwa temperatura. Właśnie dlatego PTM7950 często pojawia się w dyskusjach jako „bezpieczna” alternatywa dla ciekłego metalu – szczególnie w urządzeniach, które mają działać latami bez ingerencji serwisowej.

Jeśli chodzi o parametry, przewodność cieplna Honeywell PTM7950 wynosi około 8 W/mK. To wartość w zupełności wystarczająca dla większości zastosowań konsumenckich i zdecydowanie lepsza niż w przypadku klasycznych, tanich termopadów. W kontekście bardzo wymagających układów – takich jak APU w PlayStation 5 – zaczyna się jednak kluczowe pytanie: czy to „wystarczająco dużo”, skoro fabrycznie stosowany ciekły metal oferuje kilkukrotnie wyższe przewodnictwo cieplne?

Dużą zaletą PTM7950 jest brak przewodnictwa elektrycznego, co całkowicie eliminuje ryzyko zwarcia przy nieidealnym montażu. Z punktu widzenia bezpieczeństwa jest to ogromny plus – szczególnie dla użytkowników, którzy obawiają się pracy z ciekłym metalem. Kolejną zaletą jest trwałość: materiał nie wysycha, nie wypływa i nie degraduje się w sposób typowy dla klasycznych past termicznych, dzięki czemu przez długi czas zachowuje swoje właściwości bez potrzeby ponownej aplikacji.

Trzeba jednak jasno podkreślić jedno: PTM7950 został zaprojektowany jako kompromis między wydajnością a niezawodnością, a nie jako bezpośredni zamiennik ciekłego metalu w najbardziej wymagających układach. Owszem, zapewnia dobrą stabilność, bezpieczeństwo i wygodę użytkowania, ale w kontekście PS5 – gdzie liczy się szybki i agresywny transfer dużych ilości ciepła z APU do masywnego radiatora – jego parametry mogą okazać się niewystarczające dla osób oczekujących maksymalnej wydajności chłodzenia. To właśnie ta różnica filozofii sprawia, że PTM7950 bywa postrzegany jako rozwiązanie „rozsądne”, ale niekoniecznie „najlepsze” dla konsoli takiej jak PS5.

  • Honeywell 7950 na APU

    Honeywell 7950 dla APU PS5

Czym jest ciekły metal i jak działa w PS5?

Ciekły metal, stosowany w PS5, jest materiałem o ekstremalnie wysokiej przewodności cieplnej, która wynosi około 73 W/mK. Dzięki temu doskonale odprowadza ciepło z procesora, co jest kluczowe w konsoli, która generuje duże ilości ciepła podczas intensywnej pracy, zwłaszcza w grach o wysokich wymaganiach graficznych.

Jednak ciekły metal, mimo swoich zalet, ma także pewne wady:

    • Przewodnictwo elektryczne: Ciekły metal przewodzi prąd, co niesie ryzyko zwarcia, jeśli wycieknie poza obszar kontaktu z procesorem.
    • Trudniejsza aplikacja: Nakładanie ciekłego metalu wymaga dużej precyzji, ponieważ niewłaściwe jego zastosowanie może spowodować poważne uszkodzenia elektroniki.
    • Ryzyko wycieku: Ciekły metal, choć efektywny, może wyciekać, co prowadzi do problemów, szczególnie w urządzeniach narażonych na wstrząsy czy transport. Warto podkreślić, że to ryzyko występuje tylko w przypadku źle skonstruowanego chłodzenia lub wady technicznej. W przypadku PS5 takie ryzyko jest poniżej błędu statystycznego. Wszystkie informacje które pojawiają się w sieci o wyciekaniu ciekłego metalu w PS5 opowiadają o skrajnych przypadkach i nie mają pokrycia z rzeczywistością.
    • Utlenianie się: Ciekły metal ze względu na swój skład z biegiem czasu się utlenia. Utlenianie powoduje wzrost temperatury, dlatego musimy zadbać o odpowiedni serwis PS5. Do tego dochodzą niebezpieczne wżery które pojawiają się na APU powodując problemy z odprowadzaniem ciepła. Dlatego czyszczenie i zmiana ciekłego metalu w PS5 powinno być przeprowadzane regularnie w przedziale 1 – 2 lata. W zależności od intensywności grania i zakurzenia pomieszczenia :).

  • Ciekły metal w PS5

    Ciekły metal w PS4

Porównanie Honeywell PTM7950 z ciekłym metalem dla PS5

Właściwość Honeywell PTM7950 Ciekły metal
Przewodność cieplna 8 W/mK 73 W/mK
Przewodnictwo elektryczne Brak Tak
Łatwość aplikacji Łatwa (termopad) Trudna, wymaga precyzji
Trwałość Wysoka Wymaga regularnej konserwacji
Ryzyko wycieku Brak Bardzo niskie
Odporność na korozję Brak ryzyka korozji Brak ryzyka korozji

Jak widać, ciekły metal oferuje znacznie lepszą przewodność cieplną, co czyni go doskonałym wyborem dla użytkowników oczekujących maksymalnej wydajności. Pamiętaj, że prawidłowe zaaplikowanie ciekłego metalu w PS5 minimalizuje ryzyko wycieku do minimum.  Z drugiej strony, Honeywell PTM7950 jest bardziej przyjazny w eksploatacji, eliminując całkowicie ryzyko wycieku oraz problem z przewodzeniem prądu. Mimo wszystko w ekstremalnych wypadkach może okazać się, że jego stosunkowo niskie przewodzenie ciepła będzie problematyczne. Co może powodować wyłączanie się PS5.

Czy warto wymienić ciekły metal w PS5 na Honeywell PTM7950?

Decyzja o takiej modyfikacji zawsze powinna wynikać z realnych priorytetów użytkownika, bo w praktyce nie istnieje jedno uniwersalne „najlepsze” rozwiązanie. Jeśli celem jest maksymalna wydajność, możliwie niskie temperatury APU i pełna stabilność podczas długich, wymagających sesji gamingowych, ciekły metal nadal pozostaje bezkonkurencyjny – pod warunkiem, że konsola jest regularnie serwisowana, a układ chłodzenia utrzymany w czystości i pracuje w odpowiednich warunkach. Ciekły metal oferuje najwyższe przewodzenie ciepła, ale jego skuteczność zależy od poprawnej aplikacji, równomiernego rozkładu oraz tego, czy konsola nie jest narażona na kurz, przegrzewanie w ciasnej szafce RTV i brak wentylacji.

Z drugiej strony są użytkownicy, którzy bardziej niż „ostatnie 3–5°C mniej” cenią sobie bezpieczeństwo, przewidywalność i możliwie bezproblemową eksploatację. W takim scenariuszu termopad może wydawać się rozsądnym kompromisem, ponieważ jest rozwiązaniem stabilnym w długim okresie, mniej wrażliwym na czas i pozycję konsoli oraz praktycznie bezobsługowym. Trzeba jednak bardzo wyraźnie zaznaczyć, że nie każdy termopad sprawdzi się w PS5. Z naszego doświadczenia serwisowego wynika, że rozwiązania oparte na PTM nie sprawdzały się w pierwszych rewizjach PS5 – modelach 1000 i 1100, gdzie pod długotrwałym obciążeniem nie zapewniały takiej stabilności temperatur, jakiej oczekiwalibyśmy od modyfikacji układu chłodzenia. W nowszych rewizjach, takich jak model 1200 oraz PlayStation 5 Slim, PTM potrafi już działać poprawnie i technicznie „daje radę”, jednak mimo to nie proponujemy tego rozwiązania naszym klientom jako pierwszego wyboru.

Powód jest prosty i czysto techniczny: ciekły metal ma wyraźnie lepsze parametry termiczne, skuteczniej odbiera ciepło z APU i najlepiej współpracuje z systemem chłodzenia zaprojektowanym przez Sony. Jeśli już ktoś decyduje się na odejście od ciekłego metalu, to naszym zdaniem Honeywell PTM7950 nie jest optymalnym wyborem. Mimo to należy podkreślić jasno: dla użytkownika oczekującego najlepszych możliwych temperatur, stabilności i zachowania fabrycznej charakterystyki pracy konsoli, ciekły metal powinien pozostać wyborem numer jeden, a wszelkie zamienniki – w tym PTM – traktujemy wyłącznie jako kompromis, a nie pełnoprawną alternatywę.

  • Czy to ma sens?

    Termopad Honeywell 7950 dla PS5

Podsumowanie

Wybór między Honeywell PTM7950 a ciekłym metalem jest jak wybór między maluchem a mercedesem. Jedno i drugie jeździ ale osiągi obu samochodów są skrajnie różne. Ciekły metal zapewnia najwyższą przewodność cieplną, co przekłada się na lepsze chłodzenie i przy prawidłowej aplikacji nie niesie ze sobą żadnych niebezpieczeństw. Z kolei Honeywell PTM7950 to stabilne i bezpieczne rozwiązanie ale moim zdaniem nie dla PS5. Wiem, że w sieci są filmy i artykuły pokazujące, że konsola PS5 działa na tym termopadzie, ja osobiście nie ryzykował bym tego rozwiązania w swojej PS5.

Niezależnie od wyboru w razie zainteresowania taką opcją pomożemy w bezpiecznym montażu lub doradzimy alternatywne rozwiązania.

PTM7950 to materiał zmiennofazowy (PCM): w temperaturze pokojowej jest stabilny jak pad, a po rozgrzaniu przechodzi w stan „półpłynny”, lepiej wypełniając mikronierówności między APU i radiatorem. Honeywell podaje też, że materiał ma temperaturę przemiany fazowej ok. 45°C i jest projektowany pod niską impedancję termiczną.

Zwykle nie pod względem absolutnej temperatury – ciekły metal to topka wydajności, dlatego Sony zastosowało go fabrycznie. PTM7950 jest częściej wybierany jako kompromis: trochę słabszy termicznie, ale prostszy i bardziej „bezpieczny” w obsłudze.

Tak – PS5 ma na APU ciekły metal jako TIM zamiast klasycznej pasty. iFixit opisuje, że z czasem może on utleniać się lub rozkładać nierównomiernie i wtedy wymaga ponownego rozprowadzenia albo wymiany.

Gdy priorytetem jest stabilność na lata i mniejsze ryzyko błędów serwisowych, a nie wyciskanie „ostatnich stopni”. W praktyce częściej ma sens przy konsolach po wcześniejszych ingerencjach, źle nałożonym/rozprowadzonym LM albo gdy ktoś nie chce wracać do tematu przez długi czas.

PTM7950 ma bardzo wysoką rezystywność objętościową w karcie katalogowej (czyli jest materiałem izolującym elektrycznie w typowych zastosowaniach), co jest jednym z powodów, dla których bywa traktowany jako „bezpieczniejsza” alternatywa od ciekłego metalu.

W danych Honeywell dla wersji „pad” pojawia się zakres grubości 0,25 mm oraz informacja, że pod dociskiem i po przejściu fazy materiał dąży do bardzo cienkiej warstwy roboczej. W PS5 ma to znaczenie, bo liczy się docisk i równy kontakt APU–radiator.

Tak – Honeywell wprost zaznacza, że materiał musi przejść przez temperaturę fazową, żeby osiągnąć docelowe parametry („entitlement performance”). W praktyce po pierwszych sesjach grania PTM7950 zwykle „siada” lepiej.

To właśnie jeden z typowych powodów rozważania tej zmiany: iFixit opisuje, że ciekły metal może z czasem stać się nierówny lub utleniony, co pogarsza kontakt. PTM7950 jako PCM po rozgrzaniu sam „pracuje” na styku powierzchni i z założenia ma trzymać parametry stabilnie.

Nie ma gwarancji. Jeśli fabryczny układ jest sprawny i czysty, to PS5 już ma bardzo wydajne chłodzenie z ciekłym metalem. Największe różnice zwykle pojawiają się wtedy, gdy wcześniej było źle (kurz, nierówne LM, przegrzewanie) – wtedy poprawa wynika z przywrócenia poprawnego kontaktu i serwisu, a nie „magii” samego materiału.

Tak, ale wymaga ponownego serwisu: zdjęcia radiatora, oczyszczenia powierzchni i ponownego zastosowania wybranego TIM. iFixit pokazuje też podejście „re-spread” (ponowne rozprowadzenie) ciekłego metalu, gdy nie jest zużyty, tylko nierówno pokrywa APU.

Technicznie to kwestia poprawnego montażu i czystości. Największe ryzyko nie wynika z samego PTM7950, tylko z błędów przy rozbiórce i montażu konsoli, źle przygotowanych powierzchni lub problemów „obok” (np. zabrudzony radiator, niewłaściwe składanie).

Jeśli ciekły metal nie jest wyschnięty/utleniony, a problemem jest tylko nierówne pokrycie, iFixit opisuje scenariusz, w którym wystarczy równe rozprowadzenie. Wymiana ma sens, gdy LM wygląda na utleniony (spękany/suchy) albo gdy po serwisie nadal są objawy przegrzewania i wiesz, że TIM jest podejrzany.

Warto przeczytać:

porownanie menu systemowego PlayStation 3 XMB i dashboard Xbox 360

Xbox 360 czy ps3 – którą konsolę wybrać?

Autobleem na PlayStation Classic z podłączonymi padami – wprowadzenie do instalacji i konfiguracji systemu retroGame Box Serwis

Instalacja Autobleem 1.0.0 na PlayStation Classic